Galileo Galilei(1564-1642)
Tanınmış müzikçi Vincenzo Galilei'nin oğlu olan Galileo, ilk
eğitimini ailesinin 1574 de taşındığı Floransa yakınlarındaki Vallombrosa
Manastırında aldı. 1581'de tıp öğrenimi görmek üzere
Pisa üniversite'sine girdi. Raslantı sonucu
bir geometri dersinin de etkisiyle Toscana sarayında öğretmenlik yapan Ostilio
Ricci'den matematik ve fizik dersleri almaya başladı.
Mali
durumunun elvermemesi nedeniyle 1585'de üniversiteden ayrılmak zorunda kaldı.
Floransa'ya dönerek akademide ders vermeye başladı. 1586'da hidrostatik teraziyi
bulan ve bu buluşunu bir makaleyle açıklayan Galilei'nin ünü bütün Italya'ya
yayıldı. 1589'da yazdığı katı cisimlerin ağırlık merkezlerine ilişkin inceleme
Pisaa Universite'sinde matematik dalında öğretim üyeliğine getirilmesini
sağladı. Burada hareket üzerine araştırmalara başlayan Galilei ilk olarak
ağırlıkları farklı cisimlerin farklı hızlarda düşeceklerine ilişkin
Aristoteles'ci görüşü çürüttü.
1592'de Padova'da matematik profesörü olarak çalışmaya başlıyan Galilei
bu görevi 18 yıl sürdürdü ve buluşlarının önemli bir bölümünü burada
gerçekleştirdi. 1604 sıralarında düşen cisimlerin düzgün hızlanan hareket
yaptığını kuramsal olarak kanıtladı. Yaptığı teleskoplar, mercek yüzeylerinin
eğrilik derecesini denetlemek amacıyla geliştirdiği yöntem sayesinde, astronomi
gözlemlerinde kullanılabilecek ilk teleskoplar olarak kısa sürede avrupa'nın
her yanında aranmaya başladı. Astronomi alanındaki bulgularını Sidereus Nuncius
(yıldızların habercisi) adıyla yayımladı. Teleskopla gerçekleştirdiği
gözlemlerden etkilenen Venedik senatosu Galilei' nin Padova üniversitesinde
yaşam boyu profesör olarak kalmasına karar verdi. Ama Galilei Toscana
grandükünün sarayın baş felsefecisi ve matematikcisi olma önerisini kabul ederek
1610 yazında Padova'dan ayrıldı. Teleskopla yaptığı gözlemlerin
Copernik'i doğrulaması, Aristoteles'ci
profesörlerin ona karşı cephe almasına yol açtı. Ve Galileo'yu kilise
yetkililerinin gözünde karalamaya çalıştılar. Bir yandanda dine karşı ve uydurma
olduğunu iddia ettikleri sözlerini gerekçe göstererek Galilei 'yi Enkizisyon 'a
gizlice ihbar ettiler. Kardinal Bellarmine konuya özel bir önem verek Galilei'yi
26 şubat 1616' da huzuruna kabul etmiş, bundan böyle bu öğretiye bağlı
kalmasının ve onu savunmasının yasaklanmış olduğu konusunda onu uyarmış, ama
konunun salt matematiksel bir varsayım olarak tartışılabileceğini bildirmişti.
Bu olayı izleyen yedi yıl boyunca Floransa yakınlarındaki
Bellosguardo'daki evine çekilmiş olarak yaşadı. Galilei 1616 kararını
yürürlükten kaldırabilmek umuduyla 1624 'de Roma'ya gitti. Bunu başaramadıysada
papadan dünya sistemleri üzerine yazı yazma izni aldı. Floransa'ya dönen Galilei
büyük yapıtı Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo, ptolemaico e
copernicano(iki büyük yer sistemi, Ptolemaios ve kopernik sistemleri üzerine
konuşmalar) üzerinde yıllar sürecek çalışmasına başladı. kitap 1632'de
yayımlandı. Papaya kitabın tarafsız görünen başlığına karşın aslında Copernik
sisteminin güçlü ve pervasız bir savunusu olduğu belirtildi. Tam bu sırada
Galilei'nin dosyasında bir belgenin varlığı keşfedildi. 26 şubat 1616'da
Bellarmine'nin huzurunda Galilei'nin ne biçimde olursa olsun Copernikciliği
anlatması yada tartışması Enkizisyon'un ceza yaptırımına bağlanarak özellikle
yasaklanmıştı. Böylece kitap için elde edilmiş olan iznin sahtecilikle ve
usülsüz biçimde alındığına karar verildi. 16 haziran da mahkum oldu.Hüküm hapis
cezasını içeriyordu. Ama papa bu cezayı ev hapsine çevirdi. Ve Galilei yaşamının
son sekiz yılını Floransa yakınlarında Arcetri'deki evinde geçirdi.
Galilei'nin bilime en büyük katkılarından biri mekaniğin bir bilim
dalı olarak kurulmasındaki payıdır. Kuvvet kavramının mekanikte oynadığı rolü
açıkca kavrayıp ortaya koyabilen ilk bilim adamıdır.
Isaac Newton'un yüzyılın sonlarına doğru
mekanikte gerçekleştirdiği büyük atılımın önünü açan da Galilei olmuştur. Ayrıca
Galilei geçmişte birbirinden hep ayrı tutulmuş olan matematik ile fiziğin
ilişkili olduğunu ve birbirlerine destek olabileceğini kavrayan ilk bilim
adamıdır. Onun uyguladığı en önemli ve tümüyle kendine özgü yöntem, deneyle
hesaplamayı birlikte yürütmesi olmuştur. Bu yöntem somutun soyuta
dönüştürülebilmesini ve deney sonuçlarının sürekli ve düzenli bir biçimde
karşılaştırılabilmesini olanaklı kılmıştır. Modern anlamda deney kavramını
oluşturan Galilei bu kavram için cimento(sınav) terimini kullanıyordu.
Galilei'ni tüm yapıtları ilk olarak 1842-56 arasında Le opera di Galileo
Galilei adıyla yayımlanmıştır. Toplu yapıtlarının çok daha geniş ve eksiksiz
biçimi Galilei uzmanı Antonio Favaro'nun derlediği Le opere di Galileo Galilei
adlı yapıttır.